హరివిల్లు

ఎన్నెన్నో వర్ణాలు-అన్నింటా అందాలు…

ఏవీ ఆ రోజులు… ఎక్కడ సంక్రాంతి సరదాలు…

ఏవీ ఆ రోజులు… ఎక్కడ సంక్రాంతి సరదాలు…

సిగ్గు ముసుగు వీడి సిరి వెన్నెల తీరానికి పయనించేటి మకర సంక్రమణం పూర్తి మహదుల్లాసము తేచ్చేది సంక్రాంతి. పసిపాపల నవ్వుల పువ్వులవోలె ఆకట్టుకుని ఇంటి ముంగిట ముగ్గుల మెలికలో కూర్చున్న గొబ్బెమ్మ పాటే సంక్రాంత్రి. భోగిమంటల పిల్లగాలుల, హరిదాసు జానపద లహరికి నాందే సంక్రాంతి. వాకిట గుమ్మిలలో పొంగిపొర్లుతున్న వరి ధాన్య సంపుటి,పసుపు పచ్చని కోకల్లో ఆటలాడే కన్నె మొగ్గల పండుగే సంక్రాంతి. పోటీలుపడి వాయునాధుడి సహనాన్ని పరీక్షించి పతం గులను ఎగురవేసే యువత కేరింతలే సంక్రాంతి. తెలు గుతనపు సిరి మువ్వల సవ్వడే మరక సంక్రాంతి…

big-kiteసంక్రాంతి పండగ వచ్చిందంటే చాలు అటు నగరంలోనూ…ఇటు గ్రామా ల్లో వారం రోజుల ముందే పండగ వాతావరణం నెలకొని ఉండేది. యువత పతంగులతో, మగువలు ముగ్గల పోటీలల్లో మునిగి తేలేవారు.పెద్దలు పండగ ఏర్పాట్ల గురించి ముందస్తుగానే ఆలోచించేవారు. కాని ప్రస్తుత యాంత్రిక జీవన విధానంలో పండుగలంటే ఓ రోజు దండగ అనే విధంగా రోజులు మారా యి. గతాన్ని ఒక్కసారి స్మరించుకుంటే…

ఏవీ ఆ రోజులు….
సంక్రాంతి పండగ వచ్చిందంటే చాలు పాఠశాలలు ఇచ్చే వారం రోజుల సెలవు లలో జీవితంలోనే మరిచిపోలేని తీపి జ్ఞాపకాలను రూపకల్పన చేసుకునేవారు పిల్లలు.గ్రామాల్లో, నగరల్లో పతంగులకు(గాలిపటాలు) ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉం డేది. ఎక్కడ చూసినా యువత అల్లర్ల నడుమ పంతగులను ఎగురవేస్తూ కాలా న్నే మరిచిపోయేవారు. ఉదయాన్నే ఇంట్లోంచి వెళ్తే చాలు పతంగులను పట్టు కుని ఎగురవేయడం లేదా పోటాపోటీగా కట్టెలు చేతపట్టి ఎంతటి కష్టమైనా సరే దారం తెగిన పతంగి తమ వశం కావాలనే తపనతో పట్టుకునే సాహసాలు ఎక్కడ చూసినా దర్శనమిచ్చేవి. కాని కాలక్రమేణా ఎన్నో మార్పులను చవి చూస్తున్నామనడంలో అనుమానమే లేదు.

ప్రస్తుతం యువత పండుగలు వచ్చా యంటే చాలు ఇతర ఆనందాల్లో మునిగి కేరింతలు వేస్తున్నారే తప్ప పండుగ ప్రాముఖ్యతను తెలుసుకోవడం లేదు. అద ేవిధంగా అమ్మాయిలు సైతం తమ నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించేందుకు వెనుకడుగు వేస్తున్నారు. మగువలకు ప్రత్యేక ఆక ర్షణగా ఏర్పాటు చేసే ముగ్గుల పోటీ తత్వాలు కూడా పూర్తిగా అంతరించి పో యాయనే చెప్పాలి. నగరాల్లో ఇరుకైన ప్రాంతాలు, పెద్ద పెద్ద అపార్టుమెంట్లలో నివసించే వారే ఎక్కువగా ఉండడంతో అసలు ముగ్గులలో ఉన్న తీపి జ్ఞాపకాన్ని పూర్తిగా విస్మరిస్తున్నారు. పండుగలు వచ్చాయంటే కేవలం పూజా కార్యక్రమా లను నిర్వహించి తాము ఎంతో గొప్పగా పండుగలను జరుపుకున్నామని ఒకరికి ఒకరు చెప్పుకోవడం ప్రస్తుతం ప్యాషన్‌గా మారిపోయింది.

ఇదేనా మన సంస్కృతి..
kaitesసంక్రాంతి పండగ వచ్చిందంటే గొబ్బిళ్లు, హరిదాసుల పాటలు, గంగిగోవు ఆరాధన, ఇంటిముంగిట పాలపొంగులు.. మగువల ముగ్గులు,యువత పతం గుల ఆట పాటాలు నేడు కనుమరుగవుతున్నాయి.పాశ్చాత్య సంస్కృతి సాంప్ర దాయాలకు అలవాటు పడుతున్న మనం పెద్దలు మనకు ఇచ్చిన సాంప్రదా యాలను పూర్తిగా విస్మరించి ఇదేదో బలవంతంపు ఫెస్టివల్‌గా ఇబ్బందులతో పండులను జరుపుకోవడంతో విచారకరంగా ఉందని పెద్దలు విచారం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

యువతకు ప్రత్యేక ఆకర్షణ ‘పతంగి’…
సంక్రాంతి వచ్చిందంటే చాలు పిల్లలకు ముందుగా గుర్తువచ్చేది పతం గి(గాలిపటం). చేతిలో చిల్లిగవ్వ లేకున్నా అమ్మానాన్నను ఇబ్బంది పెట్టైనా పంతంగులను కొనుక్కొని ఎగురవేసి సంతృప్తి పడేవారు. కాని నేటి యువత అందుకు భిన్నంగా మారుతోంది. అనునిత్యం తలకు మించిన చదువులు…. గొంతు కోతల పోటీల మధ్య నేటి పండుగల ప్రత్యేకత మారిపోయింది. ఇప్పటికీ కొన్ని రాష్ట్రాలల్లో పతంగులను ఎగురవేసే పోటీలను నిర్వహించి యువ తను ప్రోత్సహిస్తున్నారు. కాని హైటెక్‌ నగరంలో అందరూ యమ బీజీగానే కాలాన్ని గడుపుతున్నారంటే అతిశయోక్తికాదు. నగర జీవనానికి అలవాటుపడి పండుగల సందర్భంగా కూడా సంస్కృతిని పూర్తిగా విస్మరిస్తున్నారు. గత పదే ళ్లలో పండుగలపై తగ్గిన మక్కువ మరో పదేళ్లలో సంస్కృతీ సాంప్రదాయాలకు కొత్త నిర్వచనాన్ని చాటే ప్రమాదం లేకపోలేదని సంప్రదాయవాదులు భావిస్తు న్నారు. ఇదే సమయంలో దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాల్లో ఈ పండుగను విశేషంగా జరుపుకోవడం గమనార్హం.

ఆహ్మదాబాద్‌లో ‘కార్పొరేట్‌’ డిమాండ్‌
kite-festival1సంక్రాంతి పండుగ అహ్మదాబాద్‌లోని గాలిపటాల తయారీ దారులకు మరింత ఆనందాన్ని తెచ్చిపెడుతోంది.సాధార ణంగా ప్రతి ఏడాది ప్రజల కోసం వారు గాలిపటాలను తయారు చేస్తుంటారు. కానీ ఈ ఏడాది కార్పోరేట్‌ కంపెనీల కోసం ప్రత్యేకంగా గాలిపటాలను తయారుచేస్తుండడం విశేషం. పండుగ రోజున పతంగుల ద్వారా తమ కంపెనీల ప్రచారాన్ని విస్తృతంగా చేపట్టాలని వాటి యాజమాన్యం భావించడంతో గాలిపటాల తయారీదారులకు ఈ ఏడాది చేతినిండా పని దొరికింది.

సంక్రాంతి పండుగను అహ్మదాబాద్‌వాసులు ఎంతో ఘనం గా జరుపుకుంటారు. దేశంలోనే ప్రత్యేక శైలిలో ఇక్కడ ఈ పండుగను ఆనందోత్సాహాల మధ్య నిర్వహిస్తారు. ఈనెల 14వ తేదీన వారు ఉత్తరాయన్‌ పేరిట జరుపుకునే పండుగ రోజున గాలి పటాలను పెద్ద ఎత్తున ఎగురవేస్తారు. ఈ నేప థ్యంలో అహ్మదాబాద్‌ గాలిపటాల తయారీదారులకు ఈ ఏడాది చేతినిండా పని దొరికింది. పలు కంపెనీల గాలిపటా ల ద్వారా తమ ప్రచారాన్ని చేపట్టాలని భావించడమే ఇందు కు కారణం. ఈ కంపెనీల గాలి పటాల తయారీదారులకు సంక్రాంతి పండుగ కోసం పెద్ద ఎత్తున గాలిపటాల ఆర్డర్లని చ్చారు. దీంతో పతంగుల తయారీదారులు తమకిష్టమైన రేట్లను డిమాండ్‌ చేస్తుండడం విశేషం.

60 మిలియన్లకు పైగా విక్రయాలు…
దీపావళి తర్వాత మూడు నెలల కాలంలో అహ్మదాబాద్‌ లోని పాతబస్తీలో నివసించే గాలిపటాల తయారీదారులు పతంగుల ద్వారా పెద్ద ఎత్తున వ్యాపారం చేస్తారు. ఇక సం క్రాంతి పండుగ రోజుల్లో అహ్మదాబాద్‌లో దాదాపు పది వేల మంది గాలిపటాలను తయారుచేస్తుంటారని ఇక్కడి జమ ల్‌పూర్‌లోని స్టార్‌ పతంగ్‌ యజమాని టి.ఎ.షేక్‌ అన్నారు. పండుగ సీజన్‌లో తాము 1.5 మిలియన్ల గాలిపటాలను త యారుచేస్తామని చెప్పారు. ఈ సీజన్‌ మూడు నెలల కా లంలో అహ్మదాబాద్‌లో 60మిలియన్లకు పైగా పతంగుల విక్రయాలు జరుగుతాయని ఆయన వివరించారు.

‘కార్పొ రేట్‌ కంపెనీలు ఈ ఏడాది గాలిపటాల ఆర్డర్లను ఆలస్యంగా ఇచ్చాయి. దీంతో మేము పగలు, రాత్రి పనిచేసి ఈ ఆర్డర్ల మేరకు గాలిపటాలను తయారుచేసి ఇవ్వాల్సి వస్తోంది. కొందరు తయారీదారులు డిమాండ్‌ మేరకు గాలిపటాలను తయారుచేసి ఇవ్వలేక ఆర్డర్లను కూడా తీసుకోవడం లేదు. ఈ ఏడాది కార్పొరేట్‌ కంపెనీల పుణ్యమా అని పతంగులకు పెద్ద ఎత్తున డిమాండ్‌ ఏర్పడింది. గత ఏడాదితో పోల్చుకుం టే ఈ ఏడాది 25 శాతం విక్రయాలు పెరగాయనీ ఇది కార్పొరేట్‌ కంపెనీల చలవే’ అని షేక్‌ అన్నారు.

నాలుగవ వంతు గాలిపటాలు కంపెనీల కోసం…
అహ్మదాబాద్‌కు చెందిన మరో గాలిపటాల తయారీదారు డు అయూబ్‌ భాయ్‌ మాట్లాడుతూ ‘ఈ ఏడాది అహ్మదా బాద్‌లో తయారవుతున్న గాలిపటాల్లో 25 శాతం కార్పొ రేట్‌ కంపెనీలు కొనుక్కుంటున్నాయి.డిమాండ్‌ పెరగడం తో కంపెనీల అవసరాలను తీర్చలేకపోతున్నాము. పని వాళ్లు కూడా దొరకడం లేదు. దీంతో ఉన్న వాళ్లతోనే పగ లు, రాత్రి కూడా చేయిస్తున్నాము. దీంతో పనివాళ్లకు మూ డురెట్లు డబ్బులు చెల్లించాల్సి వస్తోంది’ అని చెప్పారు. అహ్మదాబాద్‌ కృష్ణానగర్‌కు చెందిన గాలిపటాల తయారీ దారుడు అశోక్‌ గెహాని పలు బ్రాండెడ్‌ కంపెనీలకు గాలి పటాలను తయారు చేసి ఇస్తున్నారు. ఆయన ఎయిర్‌టెల్‌, వొడాఫోన్‌, వీడాల్‌ వంటి కంపెనీలకు పతంగులను సర ఫరా చేస్తున్నారు.

ఇక కొన్ని కంపెనీలు తమ కార్పొరేట్‌ సోషల్‌ రెస్పాన్సిబిలిటీలో భాగంగా తమ కంపెనీ పేర్లు ముద్రించిన గాలిపటాలను తయారుచేసి ప్రజలకు ఉచి తంగా సైతం సరఫరా చేస్తుండడం విశేషం. ‘ప్రతి సంవత్స రం ఉత్తరాయణ్‌ పండుగను ఘనంగా జరుపుకుంటు న్నాము. కంపెనీ ఉద్యోగుల కోసం గాలిపటాలను కొనుగో లు చేస్తున్నాం. ఇక గాలిపటాల ద్వారా ప్రచారం సరేసరి. దీంతోపాటు గుజరాత్లోని పలు గ్రౌండ్స్‌ను అద్దెకు తీసు కొని కైట్‌ ఫ్లయింగ్‌ కాంపిటీషన్స్‌ను సైతం నిర్వహిస్తున్నా ము’ అని వొడాఫోన్‌ ప్రతినిధి ఒకరు తెలిపారు.

కనువిందుగా కైట్‌ ఫెస్టివల్‌…
kite-festivalదేశవిదేశాలకు చెందిన వారితో అహ్మదాబాద్‌లో 20వ ఇంటర్నే షనల్‌ కైట్‌ ఫెస్టివల్‌ ఎంతో అట్టహాసంగా జరుగుతోంది. ఈ ఏడాది ఫెస్టివల్‌లో మనదేశంతో పాటు 34 దేశాలకు చెందిన వారు పాల్గొని ఆకర్షణీయంగా తయారైన వెరైటీ గాలిపటాలను ఎగురవేస్తున్నారు. బ్రిటన్‌, జర్మనీ, లిథివేనియా, సింగపూర్‌, మలేషియా తదితర దేశాలకు చెందిన వారు పాల్గొని ఈ పండు గకు ప్రత్యేక శోభను తీసుకువచ్చారు. ఇక ఈ అంతర్జాతీయ గాలిపటాల పండుగను గుజరాత్‌ ముఖ్యమంత్రి నరేంద్ర మోడి ప్రారంభించారు.

విభిన్న ఆకృతుల్లో గాలిపటాలు…
ఇంటర్నేషనల్‌ కైట్‌ ఫెస్టివల్‌లో విభిన్న ఆకృతుల గాలిపటాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తున్నాయి. సింగపూర్‌ పెవిలియన్‌ నుంచి మహిళ ఆకృతిలో రూపుదిద్దుకున్న గాలిపటాన్ని ఎగుర వేయగా ఇది అందర్నీ మైమరపించింది. ఇక ఇండోనేషియా వారు గద్ద ఆకారంలోని భారీ గాలిపటాన్ని ఎగురవేయగా, లిథి వేనియావాసులు సృజనాత్మక డిజైన్లలో గాలిపటాలను రూపొం దించి అందర్నీ ఆకట్టుకున్నారు. వీటిలో డాల్ఫిన్‌, సీతాకోక చిలుకల గాలిపటాలు అందర్నీ ఆకట్టుకున్నాయి.

గొప్ప అనుభూతినిచ్చింది…
‘అహ్మదాబాద్‌లో జరుగుతున్న ఇంటర్నేషనల్‌ కైట్‌ ఫెస్టివల్‌లో మొదటిసారిగా పాల్గొంటున్నాను.దేశ,విదేశాలకు చెందిన వారు అధిక సంఖ్యలో ఈ పండుగలో పాల్గొంటున్నారు. వేలాది మంది మధ్య సందర్శకుల మధ్య గాలిపటాలను ఎగురవేయడం ఎంతో ఆనందాన్నిస్తోంది. ఈ ఫెస్టివల్‌లో పాల్గొనడం గొప్ప అనుభూతి’ అని లిథివేనియాకు చెం దిన గిడ్రే జాక్‌స్టెయిట్‌ పేర్కొన్నారు. ‘సందర్శకుల కేరింతలు, చప్పట్ల మధ్య గాలి పటాలను ఎగుర వేయ డం మరచిపోని అను భూతి. వచ్చే ఏడాది కూడా ఈ ఫెస్టివల్‌లో పాల్గొ నాలని కోరుకుంటున్నాను’ అని ఆమె చెప్పారు. బ్రిటన్‌కు చెందిన క్లెయిర్‌ జేన్‌ మాట్లాడుతూ ‘నాకు, నా భర్తకు గాలి పటాల ను ఎగుర వేయడం ఓహాబీ.

ఈ నేపథ్యంలోనే మేము అహ్మదాబా ద్‌ కైట్‌ ఫెస్టివల్‌కు హాజరయ్యాము. మొదటిసారిగా ఈ పండు గలో పాల్గొంటున్నాము. పండుగలో భాగంగా త్రీ-డైమెన్షనల్‌, బాక్స్‌ షేప్‌డ్‌ కైట్స్‌ను తయారుచేసి ఎగురవేశాము.మాకు ఈ ఫెస్టివల్‌లో పాల్గొనడమే ముఖ్యంకానీ కాంపిటీషన్‌లో గెలుపొం దాలనే లక్ష్యం మాకు లేదు’ అని పేర్కొన్నారు. ఇక ఈ ఫెస్టివల్‌లో 34 దేశాల నుంచి 105మంది, మన దేశం లోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి 120 మంది పాల్గొని గాలి పటా లను ఎగురవేస్తున్నారు. సబర్మతి నదీ తీరాన జరిగే ఈ ఫెస్టివల్‌ ఈనెల 14వ తేదీన గుజరాతీలు జరుపుకునే ఉత్తరాయణ్‌ పం డుగ రోజున మరింత ఆకర్షణీయంగా జరుగుతుంది. ‘అహ్మదా బాద్‌ జనాభా ఆరు మిలియన్లు. ఇక ఉత్తరాయణ్‌ రోజున దా దాపు నాలుగు మిలియన్ల గాలిపటాలు ఆకాశంలో ఎగురుతా యి. ఈ పండుగకు ప్రజల్లో ఎంత క్రేజ్‌ ఉందో ఇదే నిదర్శనం గా చెప్పుకోవచ్చు’ అని టూరిజమ్‌ అధికారి ఒకరు తెలిపారు.

– దుద్దాల రాజు,
నార్సింగి, మేజర్‌న్యూస్‌

Surya Telugu Daily

జనవరి 14, 2011 Posted by | సంస్కృతి | 2 వ్యాఖ్యలు

నాలుగు శాతాబ్దల ‘ప్రభల’ సంప్రదాయం

నాలుగు శాతాబ్దల ‘ప్రభల’ సంప్రదాయం

తెలుగు సంస్కృతీ సంప్రదాయాలు ఎంతో గొప్పవి. వీటికి దేశ, విదేశాల్లో మంచి పేరుంది. ముఖ్యంగా పండుగలు, పర్వదినాలలో తెలుగువారి ఆచార వ్యవహారాలు ఎంతో ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి. మన పండుగల్లో సంక్రాంతి పండుగకు విశేష ప్రాధాన్యత ఉంది. తెలుగు సంస్కృతీ సంప్రదాయాలను ప్రతిబింబించే ఈ పండుగను కోనసీమలో ఎంతో ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. పండుగ వేడుకల్లో భాగంగా నిర్వహించే ప్రభల ఉత్సవాలకు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది. కోనసీమ వ్యాప్తంగా మూడురోజులపాటు జరిగే సంక్రాంతి ఉత్సవాలను పురస్కరించుకొని ప్రభల తీర్థం ఎంతో అట్టహాసంగా, ఆర్భాటంగా జరుపుతారు.

amalapuram1దాదాపు నాలుగువందల ఏళ్లుగా కొనసాగుతున్న జగ్గన్నతోట ప్రభల తీర్థం, కొత్తపేటలో జరిగే ప్రభల తీర్థానికి రాష్టస్థ్రాయిలో ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది. ఈ తీర్థానికి తరలివచ్చే ప్రభలు ఎగువ కౌశికదాటి వస్తున్న తీరుచూసి భక్తులు గగుర్పాటుకు గురవుతారు.మకరసంక్రాంతి తర్వాత వచ్చే ఉత్తరాయణ కాలంలో ప్రభలను ఊరి పొలిమేరలు దాటిస్తే మంచిదని ప్రజల ప్రగాఢ విశ్వాసం.

కోనసీమ ప్రత్యేకత…
సంక్రాంతిని పురస్కరించుకొని ప్రభల తీర్థం నిర్వహించడం కోనసీమ ప్రత్యేకతగా చెప్పుకోవచ్చు. ఇక్కడి సుమారు 82 చోట్ల ప్రభలతీర్థం ఘనంగా జరుగుతుంది. వీటిలో అంబాజీపేట మండలం మొసలపల్లి శివారు జగ్గన్నతోట, అంబాజీపేట, ఉప్పలగుప్తం, ముమ్మిడివరం, మామిడికుదురు, కొత్తపేటలలో జరిగే ప్రభల తీర్థాలు అతి పెద్దవిగా పేరొందాయి. కనుమపండుగ రోజున జరిగే జగ్గన్నతోట తీర్థానికి రాష్ట్రంలో ఎక్కడాలేని విధంగా 11 మంది ఏకాదశరుద్రులు తరలివస్తారు. జగ్గన్నతోటకు ఆనుకుని ఉన్న చుట్టుప్రక్కల గ్రామాలలో నెలకొన్న 11 శివాలయాలనుండి ఈశ్వరుని ఉత్సవ విగ్రహాలను ప్రభలపై జగ్గన్నతోటకు తీసుకువస్తారు.

మొసలపల్లి గ్రామానికి చెందిన భోగేశ్వరస్వామి ఆహ్వానం మేరకు ఇక్కడకు పరమశివులు వస్తారని, ఇలా వచ్చే పరమశివులు లోక కళ్యాణం గురించి చర్చలు జరుపుతారని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం. ఈ తీర్థానికి వ్యాఘ్రేశ్వరం, పుల్లేటికుర్రు, ముక్కామల, వక్కలంక, గంగలకుర్రు, గంగలకుర్రు అగ్రహారం, నేదునూరు, ఇరుసుమండ, కె.పెదపూడి, కముజువారిలంక గ్రామాలకు చెందిన ప్రభలు వస్తాయి. వీటిలో వ్యాఘ్రేశ్వరం ప్రభ నుండి వచ్చిన వ్యాఘ్రేశ్వరస్వామి అధ్యక్షత వహిస్తారు. అందుకే ఈ ప్రభ వచ్చేవరకు భక్తులు మొక్కుబడులు తీర్చకుండా వేచి ఉండడం తరతరాలుగా కొనసాగుతోంది. వ్యాఘ్రేశ్వరం నుండి వ్యాఘ్రేశ్వరం ప్రభ వచ్చినపుడు మిగిలిన ప్రభలను గౌరవ సూచకంగా ఒకసారి ఎత్తి దింపడం సంప్రదాయంగా కొనసాగుతోంది.

స్థల పురాణం…
amalapuramజగ్గన్నతోట ప్రభల తీర్థానికి విశేష ప్రాధాన్యత ఉంది. ఇక్కడ స్థలపురాణం ప్రకారం విఠలాజగ్గన్న అనే ఏకసంధ్యాగ్రహి ప్రక్కనే ఉన్న కౌశికలో స్నానం చేసి పూజాదికార్యక్రమాలు నిర్వహించేవాడని పెద్దలు చెబుతారు. అప్పటినుండే ఈ ప్రాంతానికి జగ్గన్నతోటగా పేరొచ్చింది. నాడు ఆయన చేసిన పూజల ఫలితంగానే ఇక్కడ ప్రభల తీర్థం జరుగుతుందని స్థానికుల నమ్మకం. అంతేగాక 11 గ్రామాలకు ఈ తోట పొలిమేర కావడం మరో విశేషం. ఈ కారణంచేతే ఉత్తరాయణ కాలంలో ఇక్కడకు 11 గ్రామాలనుండి ప్రభలను తీసుకువచ్చి ఉత్సవాలను ఘనంగా నిర్వహించడం మరో కారణంగా చెబుతారు.

సుబ్బరాజు తోటలో…
మొసలపల్లి గ్రామానికి చెందిన దంతులూరి సుబ్బరాజు అనే రైతుకు తాతలనాటినుండి సంక్రమిస్తున్న ఏడెకరాల కొబ్బరితోటలో ప్రభల తీర్థాన్ని కొనసాగించడం ఆచారంగా కొనసాగుతుంది. అంతేగాక సంప్రదాయంగా ఒకే కుటుంబానికి చెందినవారు ప్రభలను తయారు చేస్తుంటారు. తాటిశూలం, టేకుచెక్క, వెదురుబొంగులతో తయారుచేసి రంగురంగుల వస్త్రాలతో, నెమలి పింఛాలతో అలంకరిస్తారు. దేవాలయాలలో ఉండే పసిడి కుండలను, వరికంకులను ప్రభలపై ఉంచి జేగంటలుగా వ్రేలాడదీస్తారు. వివిధ గ్రామాలనుండి ప్రభలను ఊరేగింపుగా తీసుకువచ్చేటపుడు పంట చేల మధ్యగా, కొబ్బరితోటల మధ్యగా వ్యయప్రయాసల కోర్చి తీసుకువస్తారు.

ఇలా తీసుకువచ్చేటపుడు పంటచేలను తొక్కుతూ ఊరేగింపుగా ప్రభలను తీసుకురావడం శుభసూచకంగా భావిస్తారు. దారిలో గోతులు, గొప్పులు, ముళ్లకంచెలను దాటుకుంటూ సుమారు పదిహేను అడుగులు క్రిందకు ఉండే ఆరడుగుల నీటిలో నడుస్తూ నేర్పుగా ప్రభలను తీసుకుని రావడం మరో ప్రత్యేకత.ఎడ్లబండిపై కొబ్బరిచాపలను గూడుగా ఏర్పాటుచేసి కుటుంబసమేతంగా ఈ తీర్థానికి రావడం నేటికీ కొనసాగుతోంది.పచ్చని పంటపొలాల మధ్య గూడుబళ్లు ఒకదానివెనుక ఒకటిగా తీర్థానికి వచ్చే తీరు కన్నులపండుగగా ఉంటుంది.

రాష్ట్రం నలుమూలల నుంచి…
amalapuram3ముఖ్యంగా కోనసీమకు చెందిన వారు ఉద్యోగ, వ్యాపారాల నిమిత్తం, దూరప్రాంతాలకు వెళ్లినవారు సంక్రాంతికి నిర్వహించే ఈ తీర్థాలకు తప్పనిసరిగా తరలిరావడం విశేషం. కోనసీమలో నిర్వహించే ప్రభల తీర్థాలన్నీ కనుమపండుగ రోజున నిర్వహిస్తుండగా కొత్తపేటలో మాత్రం సంక్రాంతి రోజున నిర్వహించడం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది.ఇక్కడ ప్రభల తీర్థాన్ని చూడడం కోసం రాష్ట్రం నలుమూలలనుండి జనం తరలివస్తారు. ఇక్కడ పూర్వ కాలంనుండి కొత్తరామాలయం, పాతరామాలయం వీధుల పేరుతో గోడిపాలెంవీధి ప్రభలు పాల్గొని ప్రభుత్వ కళాశాల ఆవరణకు చేరుకున్న అనంతరం ఒకరి తర్వాత ఒకరు పోటాపోటీగా మిరుమిట్లుగొలిపే బాణాసంచాలు కాల్చి గెలుపొందిన విజేతలకు బహుమతులు అందజేస్తారు. ఈ సంబరం దీపావళిని తలపిస్తుంది. పైగా బహుమతులు ఉండడంతో స్థానికులు ఎంతో ఉత్సాహంతో పాల్గొంటారు.

కనువిందుచేసే సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు…
amalapuram2మధ్యాహ్నం ప్రభల తీర్థాలు ముగిసిన అనంతరం రాత్రి 9 గంటలనుండి అసలు సంబరాలు ప్రారంభమవుతాయి. వింతవింత విద్యుత్‌కాంతుల దీపాలమధ్య తీసుకువచ్చే ప్రభలు వివిధ నృత్యమేళాలు, సాంస్కృతిక ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తూ మిరుమిట్లు గొలిపే బాణాసంచా కాల్చుతూ ఊరేగింపును జరుపుతారు.అర్థరాత్రి ఒంటి గంట సమయానికి పాత బస్టాండ్‌ సెంటర్‌ చేరుకోగానే ఒకరికి ఒకరు పోటాపోటీగా బాణాసంచా కాల్పులను ప్రారంభించి తెల్లవారుజాము 5 గంటలవరకు కొనసాగిస్తారు. సంక్రాంతి చివరిరోజైన కనుమపండుగను పురష్కరించుకుని రైతులు తమ వ్యవసాయ పనిముట్లు శుభ్రపరుచుకుని బళ్లను, ఎద్దులను ప్రత్యేకంగా అలంకరించి వీధులలో ఊరేగిస్తారు. ఈరోజున చిన్నాపెద్దా తేడాలేకుండా మొక్కుబడులు తీర్చుకుని ఉత్సాహంగా ఉల్లాసంగా గడుపుతారు.

చెయ్యేరు ప్రభల తీర్థం…
కోనసీమలో జగ్గన్నతోట, కొత్తపేట తీర్థాల తర్వాత చెయ్యేరు ప్రభలతీర్థం మూడవస్థానం ఆక్రమిస్తుంది. ఈ తీర్థం మూడు శతాబ్థాల క్రిందట దంతులూరివారి కుటుంబం ప్రారంభించింది. అప్పటినుండి ఈ కుటుంబాల వారి చేతుల్లోనే ప్రభలతీర్థం కొనసాగడం ఆచారంగా వస్తోంది. ఈ గ్రామప్రభ కదలందే మిగిలిన గ్రామాల ప్రభలు కదలవు. ఈ ప్రభల ఉత్సవాలలో శాంతిభద్రతల పర్యవేక్షణ పోలీసులకు పెనుసవాల్‌గా మారుతోంది.క్షణకాలం తీరికలేకుండా గడుపుతున్న ఈ ఆధునిక కాలంలో తాతలనాటి ఆచారాలపేరుతో సంక్రాంతి పర్వదినాలలో కుటుంబసభ్యులంతా ఒక్కటిగా చేరి ఆనందోత్సహాలతో కాలం గడుపుతారు. పాత సంప్రదాయాలను ప్రక్కనబెట్టే నేటికాలంలో తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న సంప్రదాయాలుగా ప్రభల ఉత్సవాలకు కోనసీమలో ప్రాధాన్యత కొనసాగుతుండడం విశేషం.

– రామకృష్ణ, మేజర్‌న్యూస్‌, అమలాపురం.

Surya Telugu Daily

జనవరి 14, 2011 Posted by | సంస్కృతి | 1 వ్యాఖ్య

వేలల్లో పాట… ఎద్దుల పందేలాట…!

వేలల్లో పాట… ఎద్దుల పందేలాట…!
సంక్రాంతి పండుగ తెలుగునాట అత్యంత ప్రాధన్యత కలిగినది. తెలుగువారి జనజీవన స్రవంతిలో ఒక భాగమైన అందరికీ ఇష్టమైన సంబరాల పండుగ ఇది. ఈ పండుగలో రెైతు లోగిళ్లు కళకళలాడుతూ…సిరిసంపదలతో తులతూగుతూ ఉంటాయి. ఇక పండుగలో ముఖ్య ఘట్టం ఎడ్ల పందేలు.పందెం ఎడ్లు రంకెలు వేస్తూ సంక్రాంతి శోభను మరింత ద్విగుణీకృతం చేస్తాయి. పండుగ ఉత్సాహాన్ని రెట్టింపు చేసేందుకు ఎడ్లు సంక్రాంతి బరిలో నిలిచి ప్రజలను అలరిస్తాయి. పందెం రాయళ్ల జోరుకు మరింత ఉల్లాసాన్ని కలగలిపి పల్లెసీమల్లో పందేల హోరును రేకెత్తిస్తాయి. కోస్తాంధ్రల్లోని వివిధ పల్లెలు ఎడ్ల పందేలతో సందడిగా మారుతాయి.

pandemపాడిపంటలు, పశువులతో తులతూగే పల్లెలు సంక్రాంతి సం దర్భంగా సరికొత్త శోభను సంతరించుకున్నాయి. ఈ పం డుగలో ప్రత్యేకత ఎడ్ల పందేలు. సంక్రాంతి వస్తుందంటే పందేల కోసం ప్రత్యేక ఆహారాన్నిచ్చి ఎద్దులకు శిక్షణనిస్తారు. బరిలో దింపేందుకు పందెం రాయుళ్లు కొన్ని నెలల ముందుగానే వాటికి కావాల్సిన అన్నింటిని సమకూర్చి పందెంలో నెగ్గడమే ధ్యే యంగా వాటిని జాగ్రత్తగా చూసుకుంటారు.

ఒంగోలు జాతి ఎద్దులు…
కోస్తాంధ్రలోని పల్లెల్లో ఎక్కువగా ఒంగోలు జాతి పశువులను సంక్రాంతి పందేల కోసం శిక్షణనిచ్చి సిద్ధం చేస్తారు. సంక్రాంతి సంబరాల్లో పశు బలప్రదర్శనలు నిర్వహించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది. మన సంస్కృతి, సంప్రదాయాలకు అద్దంపట్టే ఈ పోటీలను పల్లెసీమల్లో ఎంతో ప్రతిష్టాత్మకంగా నిర్వహిస్తారు.బండలాగుడుతో పాటు ఎద్దులకు అందాల పోటీలు కూడా నిర్వహిస్తుండడం విశేషం. ఈ పోటీల్లో ఒంగోలు జాతి ప శువులు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా ఉంటా యి. పూర్వంకాలం నుంచే ఈ పోటీలు నిర్వ హిస్తున్న నేపథ్యంలో ఆనాటి సంస్కృతికి అద్దంపట్టే ఈ పందేలు పల్లెల్లో నేటికీ కొనసాగుతున్నాయి.ఇప్పటికీ గ్రామాల్లో ఎడ్లతో బలప్రదర్శనలు, వివిధ రకాల పందేలు, పోటీలను నిర్వహిస్తూ తెలుగువారు సంక్రాంతి పండుగను ఆనందోత్సాహాలతో జరుపు కుంటారు.

గెలుపే ప్రధానం…
pandem123సంక్రాంతి పర్వదినాన్ని పురస్కరించుకుని గెలుపే ప్రధానంగా పందెపు ఎడ్లను సిద్ధం చేస్తారు. సంక్రాంతికి ముందు నుంచే పందెంరాయుళ్లు వాటికి శిక్షణనిచ్చి పోటీల్లో ప్రవేశపెడతారు. బండలాగుడు, నీటిలో ఈత, అందాల ప్రదర్శన వంటి పోటీల్లో ప్రవేశపెట్టేందుకు పశువులకు శిక్షణనివ్వడానికి లక్షల్లో ఖర్చు చేస్తుండడం విశేషం. రాష్ట్రంలో ఏ మూల పోటీలు జరిగినా ఎడ్లతో అక్క డకు చేరుకుని పోటీల్లో ప్రవేశపెడతారు.సంక్రాంతి రెండు, మూడు నెల ల్లో వస్తుందన్న తరుణంలోనే పశువు లకు బలవర్ధకమైన ఆహారమైన ఉలవలు, కోడిగుడ్డు, జొన్నలు వంటి వాటిని అందించి పందేల కోసం వాటిని సిద్ధంచేస్తారు.

పందెంరాయుళ్ల జోరు…
ఎడ్ల పందేల సందర్భంగా పందెంరాయుళ్ల జోరుకు హద్దు ఉండదు. ఎడ్ల పందాలకు లక్షలు వెచ్చించి గెలుపు కోసం వారుపడే తపన అంతా ఇంతా కాదు. తమ ఎడ్లకే బహుమతి లభించాలని వాటికి కఠోర శిక్షణనిస్తారు. ఎడ్లపెై పందేలు రూ.50 వేల నుంచి మొదలెై లక్షలు దాటుతాయంటే అతిశయోక్తి కాదు.మంత్రుల నుంచి పలు వురు ప్రముఖుల వరకూ అందరూ ఎడ్ల పందేల్లో పాల్గొనడానికి ఉ త్సాహం చూపిస్తారు. అయితే వీటిపెైనే ఆధారపడి జీవించేవారు కూడా ఉన్నారు. సంక్రాంతి కోసం వీటికి శిక్షణనివ్వడానికి ఎంతో వెచ్చించి పందెంలో గెలుపు కోసం పోటీపడుతుంటారు. ఒక్క కోస్తాలోనే కొన్ని కోట్ల రూపాయల మేర పం దేలు నిర్వహిస్తారంటే ఎడ్ల పందేలకు ఉన్న ప్రాముఖ్యత ఎంతో అవగతమవుతోంది.

చూసేవారికి పండుగే…
velamతెలుగుదనాన్ని ప్రతిబింబించే సంక్రాంతి పండుగ సందర్భంగా పల్లె సీమలు కళకళలా డతాయి. పల్లెసీమల్లో ప్రతి ఇంటి ముందు రంగురంగుల రంగవల్లులు, గొబ్బెమ్మలు, భోగి మంటలు, కొత్త అల్లుళ్ల రాకతో పండుగ శోభ మరింత పెరుగుతోంది. పండుగ వేడుకల్లో భాగంగా నిర్వహించే ఎడ్ల పందేలు ఆయా పల్లెల్లో జోరుగా సాగుతుంటాయి. ఇక ఈ ఎడ్ల పందేలను చూసేందుకు ప్రజలు తండోపతండాలుగా తరలివస్తారు. పందేల ను చూస్తూ ఆనందోత్సాహాల్లో మునిగితేలుతూ పండుగను ఘనంగా జరుపుకుంటారు.

ప్రతిష్టాత్మకంగా రంగంపేట పోటీలు…
చిత్తూరు జిల్లాలోని రంగం పేట ఎద్దుల పోటీలు ఎంతో ప్రతిష్టాత్మకంగా జరుగుతాయి. ఈ పోటీలకు ప్రతిఏటా ప్రజల నుంచి విశేష స్పందన లభిస్తోంది. ఓ వెైపు వేలల్లో పాట .. ఎద్దుల పందేలాట అనే నానుడి ఇక్కడే ఆవిర్భవించిందేమో అన్నట్లు ఇక్కడ జరిగే పోటీలు కనువిందు చే స్తాయి. ప్రాణాలను సైతం పణంగా పెట్టి యువకులు .. కొత్త అల్లుళ్లు సైతం ఎద్దుల మెడలు ఒంచేందుకు ఉరకులు,పరుగులు పెట్టి ముందుకు దూకుతుంటారు. సంక్రాంతి సంబరాల్లో కనుమ పండుగ రోజు జరిగే ఈ ఎద్దుల పోటీలకు జిల్లానుంచే కాకుండా రాష్ట్రంలోని వివిధ జిల్లాల నుంచి లక్షల సంఖ్యలో సందర్శకులు హాజరు అవుతారు.

కనుమ పండుగ నాడు ఉదయం నుంచే అడవుల్లో మేతకు వెళ్లిన పశువులను తీసుకువచ్చి గ్రామంలో ఏర్పాటు చేసిన ప్రత్యేక దొడ్లలో ఉంచుతారు. తెల్లవారు జా మున లేచి రెైతులు ఎద్దులకు కొత్తగా తయారు చేసిన పలకలు, కొమ్ములకు కట్టి ఎంతో ఆకర్షణీయంగా అలంకరి స్తారు. అందరి ఎద్దులను సిద్ధం చేసిన తరువాత ప్రధాన వీధిలో వాటిని వదలుతారు. యువకులు కేరింతలు కొడుతూ ఎద్దులను పట్టుకోడానికి పో టీలు పడతారు. క్షణ క్షణం… ఉత్కంఠ భరితంగా సాగే ఈ ఎద్దుల పోటీలు ఏ నిమిషంలో ఎవ రి ప్రాణాలు హరిస్తాయో కూడా తెలియని విధంగా జరగడం రంగం పేట ఎద్దుల పోటీల విశిష్టత.

-మార్కండేయులు, కృష్ణ
మేజర్‌ న్యూస్‌, తెనాలి, తిరుపతి బ్యూరో

Surya Telugu Daily

జనవరి 14, 2011 Posted by | సంస్కృతి | వ్యాఖ్యానించండి

శుభాకాంక్షలు…

ఆత్మీయులందరికీ సంక్రాంతి శుభాకాంక్షలు…

ఈ సంక్రాంతి మీ జీవితాలలో రంగవల్లికలు అద్దాలని సుఖము,శాంతి,శుభాలను చేకూర్చాలని ఆశిస్తూ…

సనారాజు.

జనవరి 14, 2011 Posted by | (స్నే)హితులు | 1 వ్యాఖ్య